Türkiye’nin Emisyon Ticaret Sistemi artık somut bir uyum gündemi.
27 Ağustos 2026’da yayımlanan yeni Yönetmelik, TR ETS’nin kapsamını ve işleyişini ayrıntılı biçimde tanımladı. Bu, yüksek emisyonlu tesisler için çevre mevzuatının ötesinde; finans, iç kontrol, veri, raporlama ve yönetim sorumluluğu anlamına geliyor.
27 Ağustos 2026’da ne değişti?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, 7552 sayılı İklim Kanunu ile oluşturulan emisyon ticareti çerçevesinin nasıl işleyeceğini ayrıntılı biçimde belirledi.
Yeni düzenleme yalnızca emisyonların ölçülmesini değil; tahsisatların ihraç edilmesini, ücretsiz dağıtımını, birincil ve ikincil piyasalarda işlem görmesini, işletmelerin yükümlülük karşılığı tahsisat teslim etmesini ve buna ilişkin kayıt sistemlerini de kapsıyor.
TR ETS hangi şirketleri ve tesisleri kapsıyor?
Yönetmelik uyarınca Emisyon Ticaret Sistemi, Ek-1’de sayılan faaliyetleri yürüten tesislerden Kategori B ve Kategori C olanları kapsıyor.
| Kategori | Yıllık ihtiyatlı emisyon hesabı | TR ETS durumu |
|---|---|---|
| Kategori A | 50.000 ton CO₂e veya daha az | Kategori nedeniyle ETS kapsamında değildir; ancak Ek-1 faaliyeti varsa izleme/raporlama yükümlülükleri devam edebilir. |
| Kategori B | 50.000 ton CO₂e’den fazla, 500.000 ton CO₂e’ye kadar | TR ETS kapsamındadır. |
| Kategori C | 500.000 ton CO₂e’den fazla | TR ETS kapsamındadır. |
Kapsam dışı bırakılan bazı alanlar
Yönetmelik; araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yürütüldüğü, yeni ürün veya süreçlerin geliştirildiği ya da test edildiği tesis veya tesis bölümlerini, münhasıran biyokütle kullanan tesisleri ve askeri unsurları kapsam dışında bırakıyor.
Ayrıca okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler, belirli faaliyetleri bakımından ETS dışında tutulabiliyor. Ancak bu tesislerin Ek-1 kapsamındaki emisyonlar için izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam ediyor.
Sera gazı emisyon izni
TR ETS kapsamındaki işletmelerin, sera gazı emisyonuna neden olan faaliyetlerini sürdürebilmesi için İklim Değişikliği Başkanlığından sera gazı emisyon izni alması gerekiyor.
Faaliyet, tesis niteliği, kategori veya izin sahibindeki değişikliklerin genel olarak 30 gün içinde Başkanlığa bildirilmesi gerekir.
Geçiş dönemi
Geçici düzenlemeye göre ETS kapsamına girecek işletmelerin, 7552 sayılı İklim Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde sera gazı emisyon izni alması gerekiyor. Bu süre içinde işletmeler, bir defaya mahsus olmak üzere izin sahibi kabul ediliyor. Karbon Piyasası Kurulu kararıyla bu sürenin iki yıla kadar uzatılması mümkün.
İzleme, raporlama ve doğrulama
Ek-1 kapsamındaki işletmeler emisyon izleme planı hazırlamak ve sera gazı emisyonlarını onaylı plan çerçevesinde izlemek zorunda.
Bir önceki takvim yılının 1 Ocak–31 Aralık dönemine ait sera gazı emisyonları ve faaliyet seviyeleri her yıl 30 Nisan’a kadar Başkanlığa raporlanır. Başkanlık gerekli görürse bu süreyi en fazla bir ay uzatabilir.
Emisyon raporunun Başkanlığa gönderilmeden önce doğrulanması zorunludur. Doğrulama, Yönetmelikte öngörülen akreditasyon ve bağımsızlık şartlarını sağlayan doğrulayıcı kuruluşlar tarafından gerçekleştirilir.
TR ETS’de tahsisatlar nasıl çalışacak?
Bir tahsisat, belirli süre boyunca bir ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyon hakkını ifade ediyor. Tahsisatlar kaydi olarak ihraç ediliyor ve EPİAŞ tarafından işletilen İşlem Kayıt Sistemi üzerinden takip ediliyor.
Ücretsiz tahsisat
Ücretsiz tahsisatlarda alt tesis bazlı kıyaslama yaklaşımı kullanılıyor. Tahsisat miktarı; ilan edilecek kıyas değeri, ücretsiz tahsisat oranı, sektörel faaliyet katsayısı ve faaliyet seviyesi gibi parametrelere bağlı olarak hesaplanıyor.
Birincil ve ikincil piyasalar
Tahsisatlar birincil piyasada ihale yöntemiyle satışa sunulabilecek. Ücretsiz dağıtım veya birincil piyasa satışından sonra ise piyasa katılımcıları ikincil piyasalarda tahsisat alım-satımı yapabilecek.
Bankalama, ödünç alma ve denkleştirme
Yönetmelik, sonraki yıllarda kullanılmak üzere tahsisat bankalama ve sonraki yıllara ait tahsisatların mevcut teslim yılı için kullanılması gibi esneklik mekanizmalarına imkan tanıyor. Türkiye sınırları içindeki projelerden elde edilen karbon kredilerinin de Karbon Piyasası Kurulunca belirlenecek oran dahilinde teslim yükümlülüğünde kullanılabilmesi öngörülüyor.
Tahsisatlar ne zaman teslim edilecek?
ETS kapsamındaki işletmeler, tesis bazında doğrulanmış sera gazı emisyon raporundaki miktara denk tahsisatı yükümlülük yılının Kasım ayının son iş gününe kadar İşlem Kayıt Sistemi üzerinden teslim etmek zorunda.
Eksik teslim edilen tahsisat yükümlülüğü ortadan kalkmıyor. Eksik miktar telafi yılına devrediliyor ve bir sonraki yükümlülüğe ekleniyor; ayrıca Kanundaki yaptırımlar uygulanabiliyor.
İdari para cezaları önemli seviyede
Yönetmelik, doğrulanmış emisyon raporunun süresinde verilmemesi ve emisyon izni olmadan faaliyet gösterilmesi gibi ihlaller için tesis kategorisine göre önemli idari para cezaları öngörüyor.
| Örnek ihlal | Tesis grubu | Yönetmelikte yer alan tutar |
|---|---|---|
| Doğrulanmış emisyon raporunun süresinde verilmemesi | Kategori A | 627.450 TL |
| Aynı ihlal | Kategori B · 50.000–250.000 tCO₂e | 1.254.900 TL |
| Aynı ihlal | Kategori B · 250.000–500.000 tCO₂e | 2.509.800 TL |
| Aynı ihlal | Kategori C · 500.000–2.000.000 tCO₂e | 4.392.150 TL |
| Aynı ihlal | Kategori C · 2.000.000 tCO₂e üzeri | 6.274.500 TL |
Pilot dönem ne anlama geliyor?
TR ETS, bir pilot uygulama dönemi ile başlayacak. Pilotun kapsamı, süresi ve uygulama detayları Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek.
Pilot dönem kapsamındaki işletmelerin ilk İzleme Metodolojisi Planlarını Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren iki ay içinde elektronik ortamda sunmaları gerekiyor. Başkanlığın gerekli görmesi halinde bu sürenin altı aya kadar uzatılması mümkün.
Şirketler bugün ne yapmalı?
Özellikle sanayi işletmeleri açısından ilk iş, Türkiye’deki tesislerin tek tek kapsam analizinin yapılmasıdır. Bu çalışma yalnızca çevre biriminin değil; finans, hukuk, üretim, iç kontrol ve yönetimin birlikte yürütmesi gereken bir süreçtir.
| Çalışma alanı | Şirketin cevaplaması gereken soru |
|---|---|
| Kapsam | Her tesis Ek-1 faaliyetlerinden birini yürütüyor mu? A/B/C kategorisi nedir? |
| İzin | Tesis ETS kapsamında mı ve geçiş dönemindeki izin takvimi nedir? |
| Veri | Emisyon ve faaliyet verileri eksiksiz, izlenebilir ve kontrollü mü? |
| Doğrulama | 30 Nisan takvimi bağımsız doğrulama süreciyle uyumlu mu? |
| Tahsisat | Beklenen ücretsiz tahsisat, emisyon pozisyonu ve tahsisat açığı/fazlası nedir? |
| Yetki | İşlem Kayıt Sistemi, alım-satım yetkisi ve onay matrisi kimde? |
| Arşiv | Şirket 10 yıllık kayıt saklama ve hesaplamaları yeniden üretme kapasitesine sahip mi? |
Sık sorulan sorular
Her şirket TR ETS kapsamında mı?
Hayır. Kapsam şirket bazında değil, tesis ve faaliyet bazında belirleniyor. Yönetmelik Ek-1 faaliyetlerini yürüten Kategori B ve C tesisleri ETS kapsamına alıyor.
Kategori B sınırı nedir?
Kategori B, ihtiyatlı hesaplanan yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂e’nin üzerinde ve 500.000 ton CO₂e’ye eşit veya daha az olan tesisleri ifade eder.
Kategori C sınırı nedir?
Kategori C, ihtiyatlı hesaplanan yıllık emisyonu 500.000 ton CO₂e’nin üzerinde olan tesisleri ifade eder.
Yıllık emisyon raporu ne zaman verilir?
Bir önceki takvim yılına ait emisyonlar ve faaliyet seviyeleri için genel son tarih 30 Nisan’dır.
Rapor bağımsız doğrulamaya tabi mi?
Evet. Sera gazı emisyon raporunun Başkanlığa gönderilmeden önce doğrulanması zorunludur.
Emisyon izni kaç yıl geçerli?
Beş yıl. Yenileme başvurusu izin süresinin bitiminden en az altı ay önce yapılmalıdır.
Ücretsiz tahsisat mümkün mü?
Evet. Uygun faaliyetler bakımından alt tesis bazlı kıyaslama sistemi üzerinden ücretsiz tahsisat mekanizması öngörülmektedir.
TR ETS hazırlık seviyenizi görmek ister misiniz?
SystemsCPA; Türkiye’deki şirket ve tesisler için kapsam analizi, uyum takvimi, finansal kontrol haritası ve karbon yükümlülüklerinin yönetim raporlamasına entegrasyonu konusunda yapılandırılmış bir değerlendirme sunabilir.
Türkiye uyum pozisyonunuzu görüşün →